Gatunki drewna

Brzoza

 

Brzoza jest drzewem dorastającym do 25 m wysokości, szybko rośnie i jest gatunkiem pionierskim  o małych wymaganiach glebowych; występuje powszechnie w całym kraju. Brzoza posiada stosunkowo duży udział w powierzchni lasów Polski  (jak na gatunek liściasty) i zajmuje ponad 5% powierzchni.

Drewno brzozy jest rozpierzchłonaczyniowe, beztwardzielowe, posiada jednolitą barwę oraz strukturę. Drewno jest jasne z żółtawym lub czerwonawym odcieniem, często posiada wady w postaci brunatnych zabarwień (fałszywa twardziel) oraz brunatne plamki rdzeniowe i zarośnięte czarne sęki.

Brzoza posiada charakterystyczną białą korę, dzięki której trudno ją pomylić z innym gatunkiem. W młodszym wieku kora jest cienka i przypomina biały papier, w starszym wieku w części odziomkowej kora staje się gruba, ciemna i spękana. Udział kory wynosi ok. 12%.

Drewno brzozy jest umiarkowanie ciężkie, średnio twarde o wysokich właściwościach mechanicznych, nieodporne na warunki atmosferyczne. Zastosowanie przemysłowe drewna brzozowego to sklejki, okleiny, meble, celuloza (papier), węgiel drzewny oraz inne. Z drewna brzozowego wytwarzana jest wysokiej jakości sklejka lotnicza.

Brzoza jest to dobry podstawowy gatunek do kominka, który bardzo często jest niedoceniany. Posiada wiele zalet, do których należą: przyzwoita kaloryczność oraz palność, szybkie przesychanie, stosunkowo cienka kora, łatwość w rąbaniu oraz dostępność na rynku. Jest to jeden z najszybciej przesychających gatunków drewna do kominka.

Buk

 

Buk jest okazałym drzewem dorastającym do 40 m wysokości, posiada duże wymagania glebowe. Buk występuje w Polsce północno-zachodniej, zachodniej i południowej. Buk w odpowiednich warunkach tworzy lite drzewostany bukowe, na słabszych siedliskach stanowi drugie piętro lub podszyt drzewostanów sosnowych.

Drewno buka jest rozpierzchłonaczyniowe, o twardzieli niezabarwionej, posiada jednolitą barwę oraz strukturę. Drewno posiada jasną barwę z odcieniem żółtoczerwonawym. Często posiada wady w postaci brunatnych zabarwień (fałszywa twardziel).

Buk posiada bardzo cienką korę o barwie szarozielonej. W starszym wieku kora jest lekko spękana i nabiera barwy srebrnoszarej. Udział kory wynosi tylko 7%.

Drewno buka najłatwiej pomylić z grabem. Najważniejsza cecha to układ słojów rocznych – u graba są mocno faliste, falistość jest widoczna również na korze; buk nie posiada falistości.

Drewno buka jest bardzo ciężkie, twarde oraz łupliwe, nieodporne na warunki atmosferyczne. Zastosowanie przemysłowe drewna bukowego to sklejki, okleiny, meble (m.in. parkiety, schody), zabawki, celuloza (papier), węgiel drzewny oraz inne. Drewno bukowe jest bardzo podatne na gięcie i dlatego wyrabia się z niego wysokiej jakości meble gięte.

Buk jest jednym z najlepszych gatunków do kominka. Posiada praktycznie same zalety: bardzo duża gęstość, bardzo cienka kora, świetna łupliwość, stosunkowo szybkie przesychanie. Jest to jeden z najbardziej pożądanych gatunków drewna do kominka. Największa wada drewna bukowego to ograniczona podaż i deficyt tego towaru na rynku …

Dąb

 

Dąb jest okazałym, potężnym i długowiecznym drzewem dorastającym do 50 m wysokości, posiada duże wymagania glebowe. Dąb tworzy lite drzewostany, występuje również w zmieszaniu z innymi gatunkami, często rośnie pojedynczo na polach, przy drogach, w parkach i zadrzewieniach; jest również gatunkiem podszytowym.

Dąb jest gatunkiem pierścieniowo-naczyniowym, w praktyce oznacza to bardzo dobrą widoczność słojów przyrostów rocznych na przekroju poprzecznym. Drewno dębowe posiada wyraźną  twardziel  zabarwioną na kolor brunatny, biel jest wąski i stosunkowo jasny. Drewno dębu w stanie świeżym wydziela specyficzny zapach octu.

Dąb posiada bardzo grubą i spękaną korę o barwie ciemnoszarej. Udział kory wynosi ponad 20%. Kora dębu jest trochę podobna do jesiona, wiązu, klonu oraz topoli.

Zastosowanie przemysłowe drewna dębowego jest bardzo szerokie, m. in. okleiny, meble (m.in. parkiety, schody), statki, maszyny oraz inne. Drewno dębowe jest bardzo trwałym surowcem.

Dąb jest cennym i poszukiwanym surowcem dla przemysłu, jednak jako opał jest często przeceniany. Jest to drewno ciężkie i kaloryczne ale posiada równocześnie szereg wad: bardzo długo przesycha, posiada bardzo grubą korę, jest trudny w rąbaniu. Zakup dęba może być dobrą inwestycją w sytuacji gdy jest już sezonowany lub możemy sobie pozwolić na sezonowanie dłuższe niż rok.

Grab

 

Grab jest drzewem dorastającym do 25 m wysokości, występuje na terenie całego kraju. Grab potrzebuje gleb żyznych i wilgotnych, zazwyczaj tworzy domieszkę w drzewostanach liściastych, rzadko tworzy lite drzewostany.

Drewno graba nie posiada twardzieli zabarwionej, posiada jednolitą barwę oraz strukturę. Drewno jest szarobiałe lub żółtawobiałe. Przyrosty roczne mają mocno falisty przebieg, również pień jest mocno sfalowany.

Grab posiada bardzo cienką i gładką korę o szarym zabarwieniu. Udział kory wynosi tylko 7%.

Drewno grabowe jest bardzo ciężkie, twarde oraz trudnołupliwe, nieodporne na warunki atmosferyczne. Zastosowanie drewna grabowego to głównie elementy maszyn i narzędzi, od których wymaga się dużej wytrzymałości na tarcie, uderzenia, rozłupanie.

Grab jest obok buka jednym z najlepszych gatunków do kominka. Posiada praktycznie same zalety: bardzo duża gęstość, bardzo cienka kora, stosunkowo szybkie przesychanie. Posiada mniejszą łupliwość od buka. Jest to jeden z najbardziej pożądanych gatunków drewna do kominka.

Jarząb

 

W Polsce występują 3 gatunki jarzębów: jarząb pospolity, brzęk (brekinia) oraz szwedzki; popularna nazwa jarzębu to jarzębina. Jak sama nazwa wskazuje najpospolitszym gatunkiem jest pierwszy z wymienionych. Pozostałe gatunki są bardzo rzadkie i podlegają ochronie gatunkowej.

Jarząb pospolity jest niewysokim drzewem dorastającym do 15 m wysokości lub krzewem. W lasach dosyć powszechny jako krzew podszytowy, często też występuje w zadrzewieniach śródpolnych oraz zaroślach. Jarzęby ze względu na dekoracyjne owoce oraz liście bardzo chętnie są sadzone w strefie zieleni w miastach i przy drogach.

Drewno jarzębu posiada słabo zaznaczoną twardziel o barwie jasnobrunatnej oraz biel białoróżowawą.

Kora jarzębu jest stosunkowo cienka, w młodym wieku gładka i lekko błyszcząca, w starszym wieku spękana.

Drewno jarzębu jest dosyć twarde i ciężkie; gęstość drewna jarzębiny jest porównywalna do drewna bukowego, aczkolwiek źródła podają niekiedy rozbieżne informacje. Wbrew pozorom drewno jarzębu może być cenionym materiałem i znajduje zastosowanie m.in. w wyrobie oklein, mebli, parkietów, drewna toczonego i do rzeźbienia.

 Jarząb jest bardzo dobrym drewnem kominkowym, jednak ze względu na nieduże ilości spotykane w obrocie jest gatunkiem okazjonalnym i trafia się raczej jako domieszka w innym gatunku drewna.

Wiąz

 

Wiąz jest średniej wielkości drzewem dorastającym do 30 m wysokości, posiada duże wymagania glebowe. W Polsce występują 3 gatunki: wiąz szypułkowy, górski oraz polny. Wiąz nie tworzy litych drzewostanów, występuje jako rzadka domieszka wśród innych gatunków, jest również sadzony przy drogach oraz w parkach. Wiązy są coraz rzadszymi drzewami w naszym krajobrazie, dzieje się tak za sprawą holenderskiej choroby wiązów (grafioza wiązów), która dziesiątkuje te drzewa.

Drewno wiązowe posiada wyraźnie wykształconą część bielastą i twardzielową; biel posiada barwę jasnożółtawą lub szarawą, twardziel jest brązowa. Słoje przyrostów rocznych są widoczne.

Kora wiązu jest w młodości gładka, potem dosyć szybko zaczyna się łuszczyć i pękać. Kora starego wiązu jest mocno wzdłużnie spękana i przypomina trochę korę lipy a czasem nawet dębową. Udział kory wynosi ok. 15%.

Drewno wiązowe jest względnie ciężkie oraz twarde. Zastosowanie drewna wiązowego to m. in. okleiny, meble (m.in. parkiety, schody), statki, maszyny, budowle ziemne i wodne oraz inne. Drewno wiązu posiada wysoką trwałość pod wodą oraz pod ziemią. Drewno wiązowe to dobry gatunek kominkowy, który można ulokować gdzieś między klonem a dębem. Jest podobne trochę do drewna dębowego, jednak posiada mniejszy udział kory i trochę szybciej przesycha. Często drewno pochodzi  z wycinki drzew przydrożnych i parkowych, które bywają mocno ugałęzione i usęcznione, w związku z czym drewno może być trudne w rąbaniu.

Jesion

 

Jesion jest drzewem dorastającym do 35 m wysokości. Gatunek ten rośnie na glebach żyznych, wilgotnych oraz podmokłych. Jesion ten nie tworzy litych drzewostanów, rośnie nad brzegami rzek oraz jezior, można go także spotkać w parkach, alejach i przy drogach.

Drewno jesionowe posiada niezbyt wyrazistą twardziel o zmiennym zabarwieniu od żółtego poprzez oliwkowe do jasnobrązowego, biel jest szeroki i bardzo jasny. Jesion posiada drewno zmiennie wybarwione i pod tym względem jest ono mocno niespecyficzne, generalnie można je określić jako drewno jasne.

Jesion posiada drewno pierścieniowo-naczyniowe, co oznacza bardzo dobrą widoczność słojów przyrostów rocznych na przekroju poprzecznym.

Jesion w młodym wieku posiada całkowicie gładką korę o zabarwieniu zielono-oliwkowym i stan ten utrzymuje się dosyć długo, nawet do 40 roku życia. W późniejszym wieku kora staje się gruba i spękana, i przypomina  nawet trochę korę dębową. Udział kory wynosi ok. 14%.

Drewno jesionu jest ciężkie oraz twarde,  nie jest odporne na warunki atmosferyczne i działanie wody. Zastosowanie przemysłowe drewna jesionowego to m. in. okleiny, meble (m.in. parkiety, schody), łodzie, maszyny oraz inne. Drewno jesionowe jest cennym  i poszukiwanym surowcem.

Również jako opał kominkowy jesion ma wysoką wartość i zalicza się do najlepszych gatunków. Drewno jesionowe ma dużą gęstość i kaloryczność,  względnie cienką korę, stosunkowo szybko przesycha, łatwo się rąbie.

Klon

 

W Polsce występują 3 gatunki klonów: klon jawor, klon pospolity oraz klon polny. Klony stanowią domieszkę w lasach liściastych, często są to drzewa wolno rosnące na polach, w parkach, alejach, przy drogach. Klon jawor i pospolity to zazwyczaj drzewa dorastające do 25-30 m wysokości, natomiast klon polny jest niewysokim drzewem do 15 m lub krzewem.

Drewno klonów jest rozpierzchłonaczyniowe i bez widocznej twardzieli, jednak przyrosty roczne są dosyć dobrze widoczne.

Drewno ma jasne zabarwienie z różowawym odcieniem. Drewno wszystkich 3 gatunków jest bardzo podobne, generalnie jaworowe nieco jaśniejsze.

Kora klona pospolitego i polnego jest bardzo podobna, w młodym wieku całkowicie gładka, w starszym wieku grubsza i regularnie spękana, przypominająca trochę jesion a nawet dąb.

Kora jawora różni się mocno od poprzednich, jest cieńsza i w starszym wieku zaczyna się mocno łuszczyć i bardzo przypomina platan.

Drewno klonowe jest dosyć ciężkie, twarde i trudnołupliwe, posiada wysokie właściwości mechaniczne. Zastosowanie przemysłowe drewna klonowego to m. in. okleiny, sklejki, meble (m.in. parkiety, schody), zabawki, instrumenty muzyczne, maszyny oraz inne.

Jako opał kominkowy klon zalicza się do całkiem niezłych gatunków. Drewno klonowe ma cienką korę, stosunkowo szybko przesycha, łatwo się rąbie.

Lipa

 

Lipa to okazałe drzewo dorastające do 40 m wysokości. Występuje jako rzadka domieszka w lasach liściastych, o wiele częściej jest spotykana w parkach, alejach i przy drogach.

Drewno lipy nie posiada zabarwionej twardzieli, jest białe z odcieniem żółtawym lub różowawym. Słoje przyrostów rocznych słabo widoczne.

Drewno lipy jest lekkie i miękkie, podatne do obróbki. Zastosowanie drewna lipowego to m.in. instrumenty muzyczne, wyroby snycerskie, wysokiej jakości węgiel drzewny, wełna drzewna i inne. Drewno lipowe to świetny materiał rzeźbiarski.

Drewno lipowe jest towarem z najniższej półki dla palacza kominkowego. Ze względu na stosunkowo nieduży udział kory jest lepsze od topoli. Drewno lipowe często pochodzi z wycinki drzew przydrożnych i parkowych, które bywają mocno ugałęzione, guzowate i usęcznione, w związku z czym drewno może być trudne w rąbaniu.

Olcha

 

W Polsce występuje olcha czarna oraz drugi gatunek olcha szara. Olcha jest nazywana czasem olszą. Olcha czarna rośnie na glebach wilgotnych oraz podmokłych, nad brzegami rzek oraz jezior, na terenach zalewowych i bagnach. Olcha jest średniej wielkości drzewem dorastającym do 25 m wysokości; tworzy lite drzewostany zwane olsami.

Drewno olchowe posiada czerwonawe  zabarwienie, świeżo po ścięciu prawie pomarańczowe; barwa drewna olchowego jest cechą charakterystyczną. Drewno posiada równomierną strukturę i jest jednolicie zabarwione, nie posiada twardzieli.

Kora olchy w młodym wieku jest dosyć cienka w kolorze szarozielonkawym. Wraz z wiekiem kora grubieje i ciemnieje. Stare olchy posiadają grubą i spękaną korę. Udział kory u olchy przekracza 17%.

Drewno olchy czarnej zalicza się jeszcze do tzw. gatunków twardych, jednak gęstość drewna olchowego jest ok. 40% niższa od buka i graba. Drewno olchowe jest nieodporne na działanie warunków atmosferycznych, jednak wykazuje podwyższoną trwałość w wodzie, dlatego wykorzystywane jest  do elementów budowli wodnych. Ponadto wyrabia się z olchy sklejki, okleiny, płyty, celulozę i wiele innych.

Olcha czarna jest dobrym gatunkiem do kominka jednak w stosunku do brzozy jest to trochę gorszy wybór. Składa się na to mniejsza gęstość drewna i stosunkowo duży udział kory; olcha jest też uznawana za drewno biologicznie aktywne, które może powodować alergie i podrażnienia.

Na plus dla tego gatunku przemawia bardzo szybkie przesychanie oraz względnie wysoka bezsęczność ułatwiająca rąbanie.

Olcha szara niestety jest to już tzw. gatunek miękki – o niskiej gęstości i niskiej wartości opałowej. Dlatego warto znać podstawowe różnice dotyczące obydwu gatunków.

Osika

 

Osika jest gatunkiem topoli i pełna nazwa brzmi topola osika, jednak różni się na tyle mocno od pozostałych gatunków, że należy ją potraktować indywidualnie. Osika jest wysokim drzewem dorastającym do 35 m wysokości. Występuje pospolicie w całym kraju, jako domieszka w lasach liściastych oraz iglastych, jest gatunkiem pionierskim i często odnawia się na gruntach porolnych.

Drewno osikowe posiada białawe zabarwienie do jasnoszarego. Drewno posiada równomierną strukturę i jest jednolicie zabarwione, nie posiada twardzieli; słoje roczne są dosyć dobrze widoczne.

Kora osiki jest cienka i gładka w kolorze szarozielonkawym do żółtoszarego. W starszym wieku osika posiada korę podłużnie spękaną. Osika może być pomylona przez osobę niedoświadczoną z bukiem.

Drewno osikowe zalicza się do tzw. gatunków miękkich. Zastosowanie przemysłowe osiki to okleiny, sklejki, płyty, łodzie, wełna drzewna i inne. Osika jest pierwszorzędnym gatunkiem do produkcji zapałek.

Osika zalicza się do gatunków liściastych miękkich, które omijane są szerokim łukiem przez palaczy kominkowych. Powodem jest niska gęstość i kaloryczność drewna.

Mimo wszystko osika pozytywnie się wyróżnia na tle pozostałych miękkich gatunków. Na korzyść osiki przemawia niewielki udział kory, bardzo szybkie przesychanie oraz duża bezsęczność  ułatwiająca rąbanie. Ponadto drewno osiki spala się bardzo korzystnie i posiada właściwości oczyszczające przewód kominowy z sadzy oraz smoły.

Akacja

 

Robinia akacjowa zwana jest popularnie akacją lub grochodrzewem. Jest to gatunek obcy sprowadzony do kraju z Ameryki Północnej. Robinia jest niewielkim drzewem, występuje sporadycznie jako domieszka w polskich lasach, często jest sadzona w parkach, zadrzewieniach i przy drogach.

Drewno robinii posiada zbliżone właściwości do drewna dębowego. Biel posiada żółtawe zabarwienie a twardziel jest żółtawozielona do brunatnej. Generalnie drewno robinii posiada dużo odcieni oliwkowożółtych. Przyrosty roczne są dobrze widoczne.Drewno robinii podobnie  jak dąb jest bardzo ciężkie oraz twarde, odporne na warunki atmosferyczne i działanie wody. Zastosowanie przemysłowe drewna robinii jest dosyć ograniczone niewielkimi rozmiarami jakie osiąga w naszym kraju i są to m. in. okleiny, meble , konstrukcje  wodne oraz inne. Drewno robinii jest bardzo trwałym surowcem. Robinia posiada ciężkie i kaloryczne drewno, a w stosunku do dęba o wiele szybciej przesycha. Minusem drewna robinii jest bardzo duży udział kory. Poza tym drewno robinii zawiera substancje biologicznie aktywne, które w bezpośrednim kontakcie mogą powodować stany zapalne skóry i śluzówek.

Topola

 

W Polsce występuje kilka gatunków topól – topola biała, czarna oraz osika (potraktowana w oddzielnej zakładce). Ponadto występuje mnóstwo mieszańców i krzyżówek m.in. topola szara, kanadyjska oraz gatunki obce (topola włoska). W naturze topole występują na terenach wilgotnych i mokrych.

Drewno topoli posiada niewyraźną twardziel o zabarwieniu żółtobrunatnym czasem z czerwonawym odcieniem. Niektóre gatunki posiadają bardzo grubą korę.

Zastosowanie przemysłowe drewna topolowego to w ograniczonym zakresie m.in. okleiny, celuloza, płyty, opakowania oraz inne.

Drewno topoli jest towarem z najniższej półki dla palacza kominkowego. Aczkolwiek niektóre gatunki mogą posiadać nieco lepsze właściwości, to niestety problemem jest rozpoznanie gatunku – topole intensywnie krzyżują się i tworzą trudne do rozpoznania mieszańce. Drewno topoli można ustawić w tym samym szeregu co wierzba.

Wierzba

 

W Polsce występuje ponad 20 gatunków wierzb, wiele z nich posiada formę krzewiastą. Największe znaczenie posiadają wierzba biała, krucha oraz iwa. Gatunki te wykształcają formę drzewiastą i posiadają podobną budowę drewna. Wierzby rosną zazwyczaj na terenach podmokłych i zalewowych, bagnach, nad brzegami rzek, jezior i rowów. Wierzba przydrożna jest częstym składnikiem krajobrazu wiejskiego.

Drewno wierzby posiada widoczną biel w kolorze jasnożółtawym oraz twardziel w kolorze różowawym lub czerwonobrunatnym. Słoje przyrostów rocznych są dobrze widoczne.

Kora wierzby w młodszym wieku posiada barwę zielonkawoszarą, w starszym wieku staje się grubsza i wzdłużnie spękana.

Zastosowanie przemysłowe drewna wierzby to m.in. okleiny, zapałki, celuloza, płyty, opakowania oraz inne.

Drewno wierzbowe jest lekkie, o małej gęstości i zalicza się do towaru z najniższej półki. Biorąc pod uwagę mniejszy udział kory może być trochę lepszym opałem od topoli.

Drzewa owocowe

Często się zdarza, że ktoś w ogrodzie wycina starą śliwę albo jabłoń i oddaje gratis sąsiadowi drewno, uznając że nie posiada większej wartości. Wbrew pozorom gatunki owocowe to bardzo dobry opał do kominka. Jest to podyktowane niesamowitą gęstością drewna drzew owocowych, oraz innymi cechami.

Do niezwykle wartościowych gatunków owocowych zaliczamy: śliwę, jabłoń, gruszę. Gęstość drewna śliwy jest porównywalna do grabu, a gęstość jabłoni i gruszy zbliżona do jesiona a nawet buka. Czereśnia i wiśnia trochę odstają od poprzednich, drewno czereśni posiada gęstość podobną do brzozy a wiśnia do olchy. Dodatkowo obydwa te gatunki ze względu na zawartość gum drzewnych mogą wydzielać w trakcie spalania więcej zanieczyszczeń. Również niezwykle wartościowe gatunki owocowe ale leśne to głóg, jarząb oraz czeremcha.

Gatunki owocowe posiadają stosunkowo cienką korę oraz wydzielają w czasie spalania specyficzny przyjemny owocowy zapach. W niektórych krajach zachodnich opał z drzew owocowych nosi nazwę drewna aromatycznego.

Drewno iglaste

 

Rodzime gatunki iglaste to sosna, świerk, modrzew oraz jodła.

Gatunki iglaste nie są polecane z powodu mniejszej kaloryczności, ale również ze względu na zawartości żywicy, która powoduje większe zanieczyszczenie kominka. Drewno żywiczne posiada  większą palność i spala się zbyt szybko i intensywnie.

Gatunki iglaste mogą się przydać jako rozpałka. Rozdrobnione kawałki sosny w postaci tzw. drzazgi to świetny sposób na rozpalanie w kominku. Jeżeli jesteśmy zmuszeni przepalać w kominku drewnem iglastym to wskazane jest mieszanie z gatunkami liściastymi.

---